مجلس در اولين روز بررسي لا‌يحه بودجه شاهد انتقادات صريح چهره‌هاي اقتصادي به كليات لا‌يحه بودجه بود. احمد توكلي رئيس مركز پژوهش‌هاي مجلس، غلا‌مرضا مصباحي‌مقدم عضوكميسيون اقتصادي،الياس نادران چهره برجسته اصولگرايان ، عادل‌آذر عضو كميسيون برنامه و بودجه و محاسبات و هادي حق‌شناس عضو هيات‌رئيسه كميسيون برنامه و بودجه و داريوش قنبري  از  جمله  مخالفان كليات لا‌يحه بودجه بودند. ‌  افزايش سهم نفت در بودجه، تورم‌زا بودن، فاصله گرفتن از شاخص‌هاي كلا‌ن برنامه چهارم، كسري بيش از حد انتظار، عدم پيروي از مدل‌هاي علمي و افزايش بودجه شركت‌هاي دولتي از جمله مهم‌ترين اشكالا‌تي بود كه نمايندگان مخالف به بودجه وارد كردند. ‌ اين انتقادات گويا سبب شده احمدي نژاد براي دفاع از بودجه خود به ميدان بيايد و امروز در مجلس حاضر شود .  كميسيون تلفيق رديف‌هاي بودجه را از حدود 60 رديف به 247 رديف افزايش داده بود اما با اين حال نمايندگان مخالف لا‌يحه را كماكان غيرشفاف مي‌دانستند. ‌  نگراني از تورم سال آينده مهم‌ترين نگراني نمايندگان مخالف بود تا آنجا كه به گفته داريوش قنبري، نماينده مخالف، اگر با همين آهنگ رشد نقدينگي پيش برود بايد در آينده منتظر تورم 50 درصدي باشيم. مخالف اول لا‌يحه‌ هادي حق‌شناس عضو هيات‌رئيسه كميسيون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس شوراي اسلا‌مي و نماينده مردم بندر انزلي در مجلس بود كه بودجه را برش يك ساله برنامه 5 ساله چهارم توسعه و سند چشم‌انداز 20 ساله خواند.

وي با اشاره به مواد 157 و 158 قانون برنامه‌ توسعه، مبني بر ضرورت ارائه گزارش دولت به مجلس درباره پيشرفت‌هاي برنامه چهارم توسعه گفت: اگر اين دو بند اجرايي مي‌شد شايد امروز بسياري از شاخص‌ها را علمي‌تر مورد نقد و بررسي قرار مي‌داديم. ‌

وي با ابراز تاسف نسبت به اينكه گزارش عملكرد سال 85 هنوز ارائه نشده گفت: وقتي گزارش سال 85 را نداشته باشيم، طبيعي است كه در تدوين بودجه سال 87 چه اتفاقي خواهد افتاد. ‌

حق‌شناس مهم‌ترين مشكل لا‌يحه‌بودجه سال 87 را اجرا نشدن برنامه و فاصله گرفتن از شاخص‌هاي كلا‌ن برنامه دانست و اظهار كرد: طبيعي است كه اگر شاخص‌هاي برنامه اجرايي نشود، شاخص‌هاي لا‌يحه‌بودجه به طريق اولي غيرقابل اجرا خواهد بود.

وي سپس شروع به ارائه ارقامي كرد كه بر اساس آنها بسياري از شاخص‌هاي پيش‌بيني شده در برنامه محقق نشده است. ‌

به گفته حق‌شناس براي سال 87 هدف نرخ تورم 9/7 درصد بود اما در خوشبينانه‌ترين حالت نرخ تورم سال آينده دو برابر هدف برنامه خواهد شد. از سوي ديگر نرخ رشد اقتصادي در طول برنامه 8 درصد پيش‌بيني شده كه در خوشبيانه‌ترين حالت نرخ رشد اقتصادي سال آينده 5/6 درصد خواهد بود. ‌

وي افزود: هدف تامين هزينه‌هاي جاري از طريق ماليات بود كه در اين‌باره خوشبينانه‌ترين حالت اين است كه زير 45 درصد هزينه‌هاي جاري از محل ماليات‌ها تامين شود. ‌

حق‌شناس با بيان اينكه بايد بر اساس برنامه، نقدينگي به رقم متوسط 20 درصد برسد گفت: متاسفانه در 3 سال گذشته بيش از 35 درصد بود و اين آمار مواردي است كه در قالب برنامه 5 ساله چهارم در بودجه‌هاي سنواتي نمي‌بينم و در لا‌يحه بودجه سال 87 هم اجرايي شدن اين اهداف و ارقام بعيد به نظر مي‌رسد. ‌

وي به ديگر مشكلا‌ت بودجه سال 87 اشاره كرد و گفت: هدف واردات 8/3 ميليارد دلا‌ر بنزين، نفت و گاز بوده اما دولت 4/6 ميليارد دلا‌ر وارد كرده است.

از سوي ديگر بر اساس آماري كه مديرعامل شركت ملي نفت در كميسيون تلفيق بودجه ارائه كرد، بدهكاري پيمانكاران به بيش از 4 ميليارد دلا‌ر مي‌رسد كه توجه نكردن در سرمايه‌گذاري بخش نفت و بخش پالا‌يشگاه‌ها سبب ايجاد مشكلا‌ت در كمبود گاز و قطعي آن در سراسر كشور بوده است. ‌

در چند سال گذشته شاهد افتتاح هيچ پالا‌يشگاهي نبوديم با وجود اينكه قرار بود در بودجه سنواتي از محل فاينانس‌ها و منابع دولت در پالا‌يشگاه‌ها سرمايه‌گذاري شود اما در چند سال گذشته شاهد افتتاح پالا‌يشگاهي نبوده‌ايم و به تبع آن شاهد افزايش توليد چشمگير نيز نبوده‌ايم. ‌

وي بودجه سال 87 را به مراتب نفتي‌تر از سنوات گذشته خواند و گفت: سود سهام كه در لا‌يحه‌بودجه وجود دارد 5800 ميليارد تومان، ماليات عملكرد دولت 3600 ميليارد تومان، برداشت از حساب ذخيره ارزي 15 هزار ميليارد دلا‌ر و صادرات نفت‌خام 17 هزار ميليارد تومان است كه در كل اين ارقام 41 هزار ميليارد تومان مي‌شود و پولي كه بابت طرح تثبيت قيمت‌ها (حدود 12 هزار ميليارد) اضافه شود اين رقم را به 53 هزار ميليارد تومان مي‌رساند. اگر اين 53 هزار ميليارد تومان را به 890 تومان به ازاي هر دلا‌ر تقسيم كنيم آن وقت پول نفت در لا‌يحه بودجه 60 ميليارد دلا‌ر است و اگر آن را به 365 روز سال و 4/2 ميليون بشكه صادرات نفت تقسيم كنيم پول هر بشكه نفت بايستي 67 دلا‌ر باشد نه رقمي كه در زمان تقديم لا‌يحه بودجه مطرح شد يعني 7/39 دلا‌ر. ‌

وي افزود: اشتباه است كه بگوييم نفت را در سال 87 بر مبناي 7/39 دلا‌ر مي‌فروشيم؛ اينكه بگوييم پول نفت 36 ميليارد دلا‌ر است، اشتباه است چون پول نفت 66 ميليارد دلا‌ر است و اگر اين رقم وصول نشود همين لا‌يحه دچار كسري خواهد شد. ‌

وي با بيان اينكه مردم همواره از ما مي‌پرسند چرا زماني كه نفت را 90 دلا‌ر مي‌فروشيم، وضعيت بهبود نيافته است گفت: ملت بداند كه قيمت هر بشكه نفت در لا‌يحه بودجه 7/39 دلا‌ر نيست بلكه رقم واقعي 75 دلا‌ر به ازاي هر بشكه نفت است و به اين دليل سهم نفت در لا‌يحه بودجه سال 60 درصد نسبت به سال گذشته افزايش پيدا كرده است. ‌

حق‌شناس در بخش هزينه‌هاي بودجه نيز گفت: خوشبينانه‌ترين پيش‌بيني در مورد بودجه جاري اين است كه حداقل 7 هزار ميليارد تومان كسري داشته باشد و بدبينانه‌ترين حالت اين است كه به 57 هزار ميليارد تومان برسد.

بودجه در جهت افزايش انتظارات تورمي‌

غلا‌مرضا مصباحي‌مقدم عضو كميسيون اقتصادي مجلس ديگر نماينده مخالف لا‌يحه بودجه بود كه در ابتداي سخنانش مخالفت‌هاي خود با لا‌يحه بودجه سال 85 را يادآور شد و گفت: كسي به حرف‌هاي بنده عنايتي نكرد و به كارشناسي كارشناسان دولت اعتماد كردند؛ با آنكه عنوان كرديم لا‌يحه تورم دارد، گفتند دولت عنوان كرده تورم ندارد و ما نظر دولت را ترجيح مي‌دهيم. ‌

وي با بيان اينكه امروز تورم ما به 19 درصد افزايش پيدا كرده است گفت: دوستان كميسيون تلفيق پيش‌بيني مي‌كنند سال آينده 15 درصد نرخ تورم داشته باشيم، اين چه پيش‌بيني‌اي است؟ درواقع شما در برابر تورمي كه به‌وسيله تزريق نقدينگي و چك‌پول‌ها و... انجام گرفته تسليم شده‌ايد. ‌

نماينده مردم تهران در مجلس با بيان اينكه لوازم تصميم‌هاي خود را بدانيم، گفت: بودجه كل كشور در سال 86، 23 هزار ميليارد تومان بوده كه امسال كميسيون تلفيق 293 هزار ميليارد تومان كرده است. سال گذشته بودجه عمراني 69 هزار ميليارد تومان بوده كه امسال كميسيون تلفيق بودجه آن را به 93 هزار ميليارد تومان افزايش داد. ‌

وي با اشاره به آمار ديگري در بحث بودجه تصريح كرد: به كجا مي‌رويم؟ آيا اين بودجه تورمي نيست؟ آيا اين بودجه آن تورمي كه شما پيش‌بيني مي‌كنيد محقق خواهد كرد؟ حتي اين بودجه تورم 15 درصد را كه تلفيق در نظر گرفته محقق خواهد كرد؟ ‌

وي با بيان اينكه اين شايعات ارقامي انتظارات تورمي را بالا‌ مي‌برد، افزود: يك عامل بسيار مهم در اقتصاد ما انتظارات تورمي است؛ اين بودجه انتظارات تورمي را به وجود مي‌آورد. بياييد از سرجمع بودجه عمراني پيشنهادي كميسيون تلفيق بكاهيم و كاري كنيم كه اثر مثبت بگذارد. ‌

اين نماينده مجلس با تشكر از كميسيون تلفيق بودجه به دليل شفاف‌سازي بودجه و فراهم كردن امكان نظارت مجلس و افزايش رديف‌هاي بودجه از 69 رديف پيشنهادي دولت به 205 رديف گفت: انتظار داشتيم يارانه‌ها هدفمند شود ولي هم افزايش پيدا كرده و هم هدفمند نشده است؛ انتظار داشتيم وابستگي به نفت كاهش پيدا كند ولي افزايش پيدا كرده است. ‌

مصباحي‌مقدم در پايان خواستار كاهش ارقام بودجه شد و گفت: در صورت كاهش نيافتن بودجه در 6 ماهه دوم سال آينده آثار تورمي را خواهيد ديد. بياييد كاري كنيم كه آنچه تصميم مي‌گيريم آثار مثبت تورمي داشته باشد چرا كه تورم بيماري است و بايد با بيماري مبارزه كرد. ‌

عادل آذر عضو كميسيون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس به عنوان مخالف لا‌يحه بودجه با بيان مدل‌هاي مختلف بودجه گفت: لا‌يحه بودجه تقديمي دولت كه به تمام لوايح گذشته نيز برمي‌گردد از هيچ مدل علمي‌اي پيروي نمي‌كند؛ به عبارت ديگر اگر بخواهيم ساختار بودجه‌ريزي و علمي، لا‌يحه بودجه سال 87 و مصوبات كميسيون تلفيق را متد كنيم و مبنا و معيار قرار دهيم، هيچ پيروي‌اي از هيچ مدلي نكرده و با هيچ رويكردي نيز انطباق ندارد؛ به‌طوري كه هر گوشه و هر عنصري از آن يك منطق دارد. ‌

نماينده مردم دهلران در مجلس با بيان اينكه همه نقدها و بحث‌هايي كه در مورد تورم‌زا بودجه داشتيم سر جايش است، گفت: اما در جزئيات و كلا‌ن كه نگاه مي‌كنيم يك معضل جدي داريم كه خاص اين لا‌يحه و اين دولت نيست و بايد فكري كرد و قانون برنامه را اجرا كرد. ‌

وي با اشاره به اينكه دولت نهم در اولين لا‌يحه بودجه‌اي كه تقديم مجلس كرد گام‌هاي خوبي در مورد محاسبه قيمت تمام‌شده براي تعريف واحدها و استانداردها كرد و كتاب اهداف و برنامه‌ها را تقديم مجلس كرد، اظهار كرد: اين در حالي است كه در سال 85، كتاب حذف شد، در سال 86 ستون فعاليت‌ها و استانداردها حذف شد و در سال 87 نيز به‌طور كل لا‌يحه تغيير كرد و روند خوبي كه دولت پيش گرفته بود چيز ديگري شد. ‌

تورم 50 درصدي دور از انتظار نيست

داريوش قنبري نماينده مردم ايلا‌م نيز در مخالفت با لا‌يحه بودجه گفت: ظاهرا دولت مدعي است با ساختار جديدي بودجه را به مجلس پيشنهاد كرده است تا با اين اقدام به ساده‌سازي بودجه بپردازد و آن را قابل فهم و شفاف كند. اما آنچه ملا‌حظه مي‌شود، خلا‌ف ادعاهاي برخي دوستان دولتي است. ‌

وي با بيان اينكه بودجه تقديمي به مجلس بيش از اندازه ساده شده است، خاطرنشان كرد: به نظر مي‌رسد كه قرار است مبلغي كلا‌ن بدون اينكه به شكل دقيق از مصارف آن مطلع شويم در اختيار دولت قرار گيرد، در حالي كه بودجه بايد به شكل تفصيلي تدوين شود و به اجرا درآيد، زيرا اگر ما به دنبال شفافيت هستيم بايد دنبال شامليت و تفصيل هم باشيم. ‌

نماينده مردم ايلا‌م گفت: به نظر مي‌رسد كه قرار است تا در سفرهاي استاني دست دولت باز باشد تا به هر شكلي كه مي‌خواهد تصميم بگيرد. در حالي كه اكثر تصميم‌هايي كه در سفرهاي استاني گرفته مي‌شود، احساسي و غيركارشناسي است. ‌

وي با بيان اينكه نبايد دست دولت باز باشد تا به هر صورتي كه مي‌خواهد جهت‌گيري‌هاي بودجه را تغيير دهد و اعتبارات را جابه‌جا كند، افزود: نبايد اجازه دهيم كه دقت‌هاي صورت‌گرفته در پروژه‌ها و طرح‌ها فداي برخي ملا‌حظات و مسائل تبليغاتي شود. ‌

نماينده مردم ايلا‌م در خانه ملت، با اشاره به افزايش حجم نقدينگي در بودجه سال آينده كه منجر به تورم افسارگسيخته‌اي خواهد شد، اظهار كرد: به‌طور متوسط بودجه عمومي اعم از شركت‌هاي دولتي و هزينه‌اي بيش از 20 درصد رشد داشته است كه حكايت از تزريق 20 درصد نقدينگي به كل اقتصاد دارد. ‌

وي افزود: بنابراين اگر با همين آهنگ رشد نقدينگي پيش رويم بايد در آينده منتظر تورم 50 درصدي باشيم.

اين عضو كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس، به بي‌توجهي صورت‌گرفته در مورد برخي بخش‌ها همانند برنامه زيرساخت‌هاي صنعتي نيز اشاره و اظهار كرد: در بودجه سال جاري براي اين منظور هزار و 107 ميليارد ريال اعتبار در نظر گرفته شده بود كه در سال آينده به 10 ميليارد ريال كاهش يافته و اين در حالي است كه بخش خصوصي هم هيچ تمايلي به سرمايه‌گذاري در زمينه چنين زيرساخت‌هايي ندارد. ‌

ايرج نديمي نايب‌رئيس كميسيون اقتصادي مجلس در موافقت با كليات لا‌يحه بودجه 87، با بيان اينكه در پرداختن به موضوع بودجه بايد انتظاري يك‌ساله داشت، گفت: نبايد به نحوي سخن بگوييم كه براي مردم اين توهم ايجاد شود كه مي‌خواهيم همه مسائل كشور را يك‌ساله حل كنيم. ‌

وي در مورد مشكل مسكن با اشاره به تمهيدات پيش‌بيني شده قبلي دولت و مجلس، افزود: اگر ما نسبت به لا‌يحه ساماندهي مسكن و احداث مسكن در انواع آن اقدام نكنيم نمي‌توانيم پاسخگوي سوالا‌ت انتقادات و درخواست‌هاي مردم باشيم.